Ponad rok minął od czasu, gdy sonda Rosetta spadła na powierzchnię jądra komety 67P/Czuriumow–Gerasimenko i zakończyła pracę, analiza wyników jej wcześniejszych badań wciąż jednak trwa. Europejska Agencja Kosmiczna opublikowała właśnie zdjęcie emitowanej przez jądro fontanny pyłu, którą Rosetta zaobserwowała 3 lipca 2016 roku. Aparatura sondy była w stanie przechwycić część wyrzuconego w przestrzeń materiału, co pozwoliło naukowcom sformułować hipotezę na temat mechanizmu powstania tej fontanny. Piszą o tym na łamach czasopisma “Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”.

Fontanna pyłu w obiektywie Rosetty /ESA/Rosetta/MPS for OSIRIS Team MPS/UPD/LAM/IAA/SSO/INTA/UPM/DASP/IDA /Materiały prasowe

Obserwacje pyłów i gazów emitowanych z powierzchni jądra komety 67P/Czuriumow-Gerasimenko w trakcie jej przelotu w pobliżu Słońca było jednym z podstawowych celów misji sondy Rosetta. Obserwacja z lipca ubiegłego roku była szczególnie ciekawa, fontanna pyłów wyraźnie bowiem miała swoje źródło głębiej pod powierzchnią. Naukowcy z Max Planck Institute for Solar System Research w Getyndze podejrzewają, że źródłem emisji był wypływ gazu, uwięzionego wcześniej pod powierzchnią jądra komety lub sublimacja ukrytego tam lodu.

“Zauważyliśmy jasny obłok pyłu, wyglądającego jak fontanna” – wspomina pierwsza autorka pracy, Jessica Agarwal. “Wypływ trwał mniej więcej godzinę, w ciągu sekundy wydzielało się około 18 kg pyłu”. Obserwacja była o tyle szczególna, że tym razem udało się nie tylko określić miejsce emisji, a także zbadać jej skład. Prócz pyłu aparatura sondy wykryła w obłoku drobne okruchy wodnego lodu. Miejsce emisji znajdowało się w rejonie 10-metrowej wysokości ściany, otaczającej okragłe zagłębienie.

“Ten obłok był wyjątkowy, udało nam się zebrać dane z pomocą aż 5 różnych instrumentów” – dodaje  Agarwal. “Nie tylko kamera sondy była w chwili emisji odpowiednio skierowana, ale Rosetta wręcz przeleciała przez obłok pyłu, co pozwoliło pobrać próbki. Rosetta nie dała nam wcześniej tak obszernego i szczególowego opisu tego typu zjawiska”.

Rejon powierzchni jądra komety, gdzie doszło do emisji /ESA/Rosetta/NavCam; ESA; ESA/Rosetta/MPS for OSIRIS Team MPS/ UPD/ LAM/ IAA/ SSO/ INTA/ UPM/ DASP/ IDA /Materiały prasowe

Na zdjęciach po lewej widać rejon, w którym doszło do emisji. Po prawej, pod zdjęciem samej fontanny pyłu z 3 lipca 2016 roku umieszczono dwa zdjęcia z kamery OSIRIS, przed erupcją. Zdjęcie po lewej wykonano 2 lipca, około 10 godzin przed wybuchem, po prawej zdjęcie wcześniejsze, z 3 maja.

Autorzy pracy z “Monthly Notices of the Royal Astronomical Society” w pierwszej chwili podejrzewali, że źródłem emisji jest lód parujący na powierzchni pod wpływem promieniowania słonecznego. Instrumenty badawcze Rosetty wskazały jednak, że fontanna powstaje z większą energią. Ta energia musiała wydzielać się z większej głębokości – dodaje Jessica Agarwal. Najwyraźniej na komecie mamy do czynienia z procesami, których jesteśmy w stanie jeszcze w pełni zrozumieć – podkreśla.

Dokładny mechanizm erupcji nie jest znany, jej źródłem mogą być albo bańki ściśniętego wcześniej gazu, albo gwałtownie parujące pokłady lodu. Jednym z podstawowych zadań Rosetty było rozpoznanie mechanizmu “działania” komety – dodaje Matt Taylor z ESA. Takie erupcje są niezwykle interesujące, ale ponieważ nie umiemy ich przewidzieć, mieliśmy szczęście, że wpadła nam w oko. Rejestracja całego zdarzenia i jego efektów z pomocą wielu instrumentów pomoże nam lepiej zrozumieć, co tam się dzieje – podsumowuje.

 

Źródło: ESA, rmf24

Polecane: