Zaćmienie Słońca zaskoczyło króla Władysława Jagiełłę podczas jednej z wypraw, miało też przerwać starożytną bitwę między Medami a Lidyjczykami. Znane z przeszłości zaćmienia Słońca nawet dziś pomagają w ustaleniu dat odległych historycznych wydarzeń.

Obrączkowe zaćmienie Słońca

Całkowite zaćmienie Słońca z czerwca 1415 roku zaskoczyło Władysława Jagiełłę podczas jego podróży na Litwę.

– W piątek po Oktawie Bożego Ciała, o trzeciej godzinie, w godzinie pacierzy Tercją zwanych, wielkie zaćmienie Słońca się objawiło, które jako zjawisko niespodziewane i nieznane Króla Władysława i wszystkich, którzy z nim jechali wpierw w wielkie zdumienie, a potem w bojaźń zabobonną wprawiło. Tak bowiem było wielkie, że ptaki nagłą ciemnością przestraszone na ziemi osiadły, a gwiazdy świeciły jak w nocy; tenże Król Władysław z powodu ciemności zmuszony był się zatrzymać i nie wcześniej mógł ruszyć naprzód, aż zaćmienie Słońca nie minęło – opisywał to wydarzenie w swoich kronikach Jan Długosz.

 

Przydatne zjawisko

Prof. Jarosław Włodarczyk z Instytutu Historii Nauki PAN podkreślił, że dzisiaj astronomowie potrafią wyliczyć nawet dalekie w czasie zaćmienia Słońca. Dzięki temu można z kolei ustalić daty odległych i niepewnych w czasie wydarzeń historycznych.

– Jeśli nie znamy dokładnej daty ważnego wydarzenia historycznego, ale wiemy, że starożytni powiązali je z zaćmieniem Słońca, to naukowcy wyliczając datę tego zaćmienia mogą datować takie wydarzenie. Zaćmienia są do tego bardzo przydatne – powiedział profesor.

 

Przerywało bitwy

Z zarejestrowanymi zaćmieniami Słońca wiąże się wiele ciekawych wydarzeń historycznych. Jedno z takich zaćmień – zaobserwowane w 585 r. p.n.e – miało przerwać bitwę toczoną w Azji Mniejszej nad rzeką Halys między Medami a Lidyjczykami. Według podań Herodota przeciwnicy mieli zawrzeć pokój, bojąc się, że widoczne zaćmienie oznacza gniew niebios.

– Rok zaćmienia określił grecki filozof Tales z Miletu, nie wiadomo jednak, czy zrobił to sam, czy znał katalogi zaćmień sporządzane w starożytnej Mezopotamii – zauważył prof. Włodarczyk. – To jedno z najciekawszych zaćmień w historii nauki, ale też w historii politycznej świata.

 

Najważniejszy omen

Zaćmienia Słońca i Księżyca należały do najważniejszych omenów w świecie starożytnym.

– Zjawiska występujące na niebie traktowano wówczas jak coś, co może mieć wpływ na życie ludzkie. A światła dnia i nocy były i są przecież niezwykle ważnym elementem w życiu człowieka, zwłaszcza w społeczeństwach rolniczych. Próby przewidywania zaćmień można więc uznać za jeden z łączników świata życia codziennego z astronomią wyższą – zwrócił uwagę historyk.

Podstawowe umiejętności umożliwiające przewidywanie zaćmień Księżyca i Słońca starożytni uczeni wykształcili około 1 000 roku p.n.e.

– Ten niezwykły omen – jakim jest zaćmienie Słońca czy Księżyca – przyczynił się do rozwoju astronomii. Niestety starożytni nie wyliczali zbliżających się zaćmień zbyt dokładnie. Do pewnego stopnia było to loterią. A już z wielkim trudem określali, jakiego rodzaju będzie konkretne zaćmienie, jaka część tarczy zostanie zasłonięta. Do tego potrzebna była bardziej zaawansowana astronomia matematyczna. Ta zaczęła przynosić dobre rezultaty na przełomie renesansu i nowożytności – opisał Włodarczyk.

 

Zaćmienie już w piątek

Najbliższe zaćmienie Słońca będziemy mogli podziwiać już w najbliższy piątek. Zobaczą je mieszkańcy Europy, Afryki, północnej i Azji zachodniej. Najbardziej widowiskowo zapowiada się  na Wyspach Owczych, archipelagu Svalbard oraz na biegunie północnym. W tym ostatnim miejscu Słońce wzejdzie zaćmione po raz pierwszy po półrocznej nocy polarnej.

W Polsce największy fragment Słońca schowa się za Księżycem na krańcach północno-zachodnich. Najlepszym miejscem do obserwacji tego dnia będzie więc wybrzeże Bałtyku, od Świnoujścia do Mrzeżyna, gdzie Księżyc zasłoni 70 proc. słonecznej tarczy. Im dalej na południowy wschód, tym zjawisko będzie mniej okazałe. Mieszkańcy Bieszczadów zobaczą „aż” 60 proc. słonecznej tarczy.

Zaćmienia Słońca lepiej nie przegapić. Kolejne takie dopiero za 11 lat.

Polecane:

UK - Kosmiczny harpun, kolejny pomysł na sprzątanie śmieci na orbicie
USA - Nowy Jork przejdzie na oświetlenie LED, ćwierć miliona latarni w mieście zmieni barwę światła
Tunezja - 40 km od stolicy rozbił się samolot, zginęło 11 osób
Niemcy - Burger King zamyka 89 lokali z powodu nieprzestrzegania zasad higieny
USA - Potężna eksplozja na parterze kamienicy nowojorskiej dzielnicy East Village, prawdopodobnie wy...
Nepal - Minął tydzień od trzęsienia ziemi, 7040 ofiar, ponad 14 tysięcy rannych i kilka tysięcy zagi...
Chiny - W prowincji Syczuan wystąpiła największa od 17 lat powódź
Kolejny miesiąc pobił rekord, maj 2016 roku najcieplejszym miesiącem w historii pomiarów
Rozwiązano zagadkę tajemniczych jasnych plam na Ceres, to węglan sodu, który może być owocem aktywno...