Astronomowie korzystający z Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) w Europejskim Obserwatorium Południowym znaleźli oznaki formowania się planet o masach kilkakrotnie większych od Jowisza w dyskach gazu i pyłu wokół młodych gwiazd. Badania gazu wokół gwiazd dostarczyły także dodatkowych informacji na temat własności tych planet.

alma_dyski_protoplanetarne2

Wyobrażenie tworzenia planet z dysku gazów i pyłu Grafika: NASA/FUSE/Lynette Cook

 

 Astronomowie znajdują obecnie planety wokół niemal wszystkich gwiazd, wciąż jednak nie do końca rozumieją w jaki sposób i w jakich dokładnie warunkach powstają. Po to, by odpowiedzieć sobie na te pytania, trzeba badać wirujące wokół młodych gwiazd dyski gazu i pyłu. To małe i odległe od nas obiekty, dopiero możliwości sieci ALMA pozwolą odkryć ich sekrety.
 aggadg
 dgdfaadg
alma_dysk_protoplanetarny1

Schemat powstawania różnego rodzaju planet Grafika: Astryphysics/Dust Dynamics/www.agnld.uni-potsdam.de/Prof. Dr Frank Spahn

 FFSF
 VvDFSA

Szczególna klasa tych dysków, tak zwane dyski przejściowe, nie zawierają pyłu w obszarze bliższym gwiazdy. Teorie tłumaczą to na dwa sposoby: albo materię wymiotły stamtąd silne wiatry gwiazdowe i intensywne promieniowanie, albo ten rejon wyczyściły tworzące się tam masywne, młode planety.

Opisane obserwacje wykonano jeszcze na etapie konstrukcji sieci ALMA na płaskowyżu Chajnantor w północnym Chile. Wykorzystują one zaledwie 1/10 docelowych możliwości sieci. Mimo to pozwalają już dostrzec rozmieszczenie pyłów i gazów w badanych dyskach przejściowych z niedostępną wcześniej czułością i precyzją.

Na tej podstawie grupa astronomów pod kierownictwem Nienke van der Marel z Obserwatorium w Lejdzie w Holandii opracowała mapy tego rozkładu i powiązała je z obecnością tworzących się tam planet. Okazało się, że w miejscach, gdzie nie ma pyłu, swoistych pyłowych przerwach, jest gaz i ten gaz także ma przerwy, trzykrotnie mniejsze, nić te pyłowe. Zdaniem van den Marel można to powiązać właśnie z obecnością planet o masach rzędu kilku mas Jowisza.

Dzięki sieci ALMA możemy dowiedzieć się, gdzie i kiedy w tych dyskach tworzą się olbrzymie planety i porównać te wyniki z przewidywaniami modeli ich powstawania – dodaje Ewine van Dishoeck, pracująca w Lejdzie i w Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics w Garching. Dzięki obecnej aparaturze jesteśmy już na granicy bezpośredniego wykrywania tych planet, nowa generacja konstruowanych właśnie teleskopów, jak choćby European Extremely Large Telescope, pozwoli nam sięgnąć jeszcze dalej. ALMA pokazuje nam, gdzie szukać – mówi.

Dla fanów astronomii – tapeta w wysokiej rozdzielczości:

ALMA

 

Antennas of the Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA), on the Chajnantor Plateau in the Chilean Andes. The Large and Small Magellanic Clouds, two companion galaxies to our own Milky Way galaxy, can be seen as bright smudges in the night sky, in the centre of the photograph.

Anteny systemu milimetrowego ALMA na pustyni Atacama w Andach chilijskich. Mała i Duża Chmura Magellana towarzyszą naszej Drodze Mlecznej, widoczne są jako smugi w środkowej części fotografii Foto: ESO/C. Malin Kliknij, aby powiększyć do rozdzielczości 4256 × 2832

 

Tagi: astronomia, ALMA, Chile, radioteleskop, sieć, obserwatorium, południowe, dysk, protoplanetarny, fabryka, planet
Źródło: rmf24.pl

Polecane:

Włochy - Miasteczko Filettino w środkowych Włoszech chce się ogłosić księstwem
16-miesięcznemu dziecku wszczepiono najmniejsze na świecie sztuczne serce, waży 11 gram
Japonia - Silne wstrząsy 35 km od Tokio, zadrżały budynki
USA - Śnieżyce zagrażają 20 stanom i 140 mln ludzi, na północy temperatury spadną nawet do -30 stopn...
Od około dwustu lat rośnie jasność Gwiazdy Polarnej, stała się już zbyt jasna dla superczułych nowoc...
Wenezuela - Połowa kraju bez prądu, awaria nastąpiła na głównej linii przesyłowej łączącej środkowe ...
Europa - Przy granicy serbsko-chorwackiej, nieoficjalnie, na niczyjej ziemi, powstało mikro państwo ...
Bali, Indonezja - Z powodu wyjątkowo silnych pływów oceanicznych zginęło dwoje turystów i zniszczona...
NASA zauważyła nieprawidłowości w pracy zaworów paliwowych sondy Juno, manewr korygujący został prze...