Dzięki danym z sondy Cassini naukowcy zidentyfikowali 101 wyraźnych gejzerów wybuchających na Enceladusie. Ich analizy sugerują, że możliwe jest dotarcie wody w stanie płynnym z podziemi aż na powierzchnię satelity.

enceladus_southpole

Enceladus jest szóstym co do wielkości satelitą Saturna. Jego średnica jest 7 razy mniejsza niż średnica ziemskiego Księżyca. Zbudowany jest w znacznym stopniu z lodu. Dzięki przelotowi sondy Cassini w 2005 roku odkryto cienką atmosferę w rejonie bieguna południowego i miejsce cieplejsze o kilkadziesiąt stopni od obszarów okołorównikowych.

Enceladus_cassini

Przez okres prawie 7 lat sonda Cassini fotografowała biegun południowy księżyca. Wynikiem tych obserwacji jest mapa 101 gejzerów, każdego wybuchającego w obrębie tzw. „tygrysich pasów”- obszaru podobnego do grzbietów oceanicznych na Ziemi. Każdy z gejzerów powiązany jest z gorącymi miejscami, co wskazuje na ich pochodzenie.

Po pierwszych obserwacjach gejzerów w 2005 roku naukowcy podejrzewali, że mogą być one wynikiem powtarzającego się wyginania się Enceladusa przez pływy Saturna. Inna hipoteza mówiła o tarciu powierzchni szczeliny powodującym powstanie ciepła, które zamienia lód w płyn i parę wodną w postaci gejzera. Alternatywna hipoteza mówiła o otwieraniu i zamykaniu szczelin, dzięki czemu para wodna mogłaby wydobywać się z podziemi na powierzchnię. Dotychczas nie było wiadomo, który proces jest dominujący.

Kiedy naukowcy porównali umiejscowienie gejzerów z mapą termiczną satelity, okazało się, że aktywność gejzerów jest oczywiście związana z promieniowaniem cieplnym.

cassini_enceladus

Dane z sondy z 2010 roku pokazywały że pojedyncze gejzery związane są z kilkudziesięciometrowymi gorącymi miejscami , które są zbyt małe żeby mogły powstać przy tarciu szczelinowym, a które są rozmiarów wskazujących na skraplanie się pary wodnej wokół szczeliny. Gorące miejsca były więc potwierdzeniem aktywności gejzerów.

Carolyn Porco, lider zespołu badaczy z  the Space Science Institute in Boulder w Colorado: „kiedy mieliśmy wyniki tych badań wiedzieliśmy, że to nie ciepło powoduje powstanie gejzerów, lecz jest odwrotnie. Gejzery nie są fenomenem obecnym tylko na powierzchni, lecz mają głębsze korzenie”.

Na podstawie danych z Cassini dotyczących grawitacji badacze stwierdzili, że jedynym prawdopodobnym źródłem materiału tworzącego gejzery jest morze znajdujące się poniżej lodowej skorupy. Dodatkowo odkryli, że wąskie korytarze w lodowej skorupie mogą pozostawać otwarte na całej długości od morza aż do powierzchni, jeżeli wypełnione są płynną wodą.

Odkrycia zostały opisane w artykule w Astronomical Journal.

Jowisz - Podpowierzchniowe morze i gejzer

Podpowierzchniowe morze i gejzer

 

Źródło:
iopscience.iop.org/1538-3881
saturn.jpl.nasa.gov/photos/imagedetails/index.cfm?imageId=5069
www.sciencedaily.com
http://pl.wikipedia.org

Polecane: